- Kırkkonaklar Mh. 450 Cd. No:95/2 Çankaya/ANKARA
- +90 (312) 985 18 78
- gretcon@gretcon.com
Gönüllü Karbon Piyasaları (GKP), özel sektörün ve bireylerin iklim eylemine doğrudan katkıda bulunmaları için kritik bir mekanizma sunmaktadır. Ancak bu piyasanın etkinliği, üretilen karbon kredilerinin çevresel bütünlüğüne bağlıdır. İşte bu noktada Verra, doğrulanabilir iklim eylemlerini, güvenilir olmayan iddialardan ayıran ve böylece piyasa güvenini ve değerini temelden destekleyen sağlam standartlar belirleyerek merkezi bir rol oynamaktadır. Verra’nın misyonu, piyasaya şeffaflık ve güven getiren çerçeveler aracılığıyla, iddialı iklim hedeflerine ulaşmayı ve sürdürülebilir bir geleceğe geçişi hızlandırmaktır. Bu rehber, Verra’nın bu ekosistemdeki yerini ve en yaygın kullanılan standardı olan Onaylanmış Karbon Standardı (VCS) Programı’nın işleyişini anlamak için bir yol haritası sunmaktadır.
Verra Kimdir?
Verra, iklim eylemi ve sürdürülebilir kalkınma için standartlar geliştiren ve yöneten, kâr amacı gütmeyen küresel bir kuruluştur. Temel amacı, ormansızlaşmanın azaltılmasından tarım uygulamalarının iyileştirilmesine, plastik atıkların ele alınmasından toplumsal cinsiyet eşitliğine kadar çeşitli alanlardaki faaliyetlerin ölçülebilir ve yüksek bütünlüklü sonuçlar elde ettiğini doğrulamaktır. Verra’nın yönettiği sertifikasyon programları arasında Onaylanmış Karbon Standardı (VCS) Programı, İklim, Topluluk ve Biyoçeşitlilik Standartları (CCBS) Programı ve Sürdürülebilir Kalkınma Onaylanmış Etki Standardı (SD VISta) Programı gibi dünya çapında tanınan standartlar bulunmaktadır.
Onaylanmış Karbon Standardı (VCS) Programı, sera gazı (GHG) emisyonlarını azaltan veya atmosferden uzaklaştıran projeler için dünyanın en yaygın kullanılan sera gazı kredilendirme programıdır. Bu program, projelere, ürettikleri emisyon azaltımlarını veya uzaklaştırmalarını Onaylanmış Karbon Birimleri (VCU) olarak bilinen ticareti yapılabilir karbon kredilerine dönüştürme olanağı tanıyan küresel bir standart ve çerçeve sunar.
Bir Onaylanmış Karbon Birimi (VCU), atmosferden bir metrik ton karbondioksit eşdeğeri (tCO₂e) sera gazı emisyonunun azaltıldığını veya uzaklaştırıldığını temsil eden bir karbon kredisidir. Her bir VCU, Verra Kayıt Sistemi’nde benzersiz bir seri numarasına sahiptir ve bu sayede çifte sayım riski ortadan kaldırılır.
VCS Programı, piyasaya sürülen her VCU’nun güvenilirliğini ve çevresel bütünlüğünü, temelini oluşturan evrensel ilkeler aracılığıyla garanti altına alır.
Bir karbon kredisi, basit bir sayıdan çok daha fazlasıdır; çevresel bütünlüğü ve piyasa güvenini sağlamak için karşılaması gereken katı kalite kriterlerinin bir sonucudur. Verra’nın VCS Programı, her bir VCU’nun gerçek ve ölçülebilir bir iklim faydası sağladığını temin etmek için bir dizi temel ilke üzerine kurulmuştur. Bu ilkeler, VCU’lara piyasada güven ve değer kazandıran temel yapı taşlarıdır ve bir projenin kalitesini değerlendirmek için evrensel bir ölçüt seti sunar.
Aşağıda, bir VCU’nun bütünlüğünü garanti eden temel ilkeler listelenmiştir:
Bu ilkeler, bir projenin fikirden sertifikalı ve ticareti yapılabilir bir karbon kredisine dönüşme yolculuğunun her aşamasında titizlikle uygulanır.
Bir karbon kredisinin yaratılması, anlık bir olay değil, yüksek bütünlüklü kredileri doğrulanmamış iddialardan ayıran ve böylece piyasa güvenini ve değerini temelden destekleyen, katı kurallara dayalı, çok aşamalı ve bağımsız denetime tabi bir süreçtir. Bu yapılandırılmış süreç, piyasaya sürülen her bir VCU’nun, önceki bölümde belirtilen temel kalite ilkelerini karşıladığını garanti eder. Proje yaşam döngüsü, bir fikrin nasıl somut bir iklim eylemine dönüştüğünü ve bu eylemin sonuçlarının nasıl doğrulanarak kredilendirildiğini gösterir.
Proje geliştirme ve sertifikasyon süreci aşağıdaki adımlardan oluşur:
Anahtar Roller Tablosu
Bu süreçteki ana aktörlerin rolleri ve sorumlulukları aşağıda özetlenmiştir:
Aktör | Rolü ve Sorumluluğu |
Proje Sahibi (Project Proponent) | Projeyi geliştirir, uygular, izler ve VVB’leri denetim için görevlendirir. |
Doğrulama/Onaylama Kuruluşu (VVB) | Proje tasarımını (onaylama) ve elde edilen emisyon azaltımlarını (doğrulama) bağımsız olarak denetler. |
Verra ve Verra Kayt Sistemi | Program kurallarını belirler, süreci denetler, projeleri kaydeder ve VCU’ları çıkarır. Çifte sayımı önler. |
Tüm bu titiz sürecin temelini, her projenin uymak zorunda olduğu ve projenin güvenilirliğini sağlayan “metodolojiler” oluşturur.
VCS metodolojileri, programın bilimsel omurgasını oluşturur. Metodolojiler, Bölüm 2’de açıklanan Gerçek, Ölçülebilir, Ek ve İhtiyatlı gibi temel ilkelerin her bir projede somut ve bilimsel olarak nasıl uygulanacağını belirleyen ayrıntılı talimat setleridir. Bu “kural kitapları”, bir projenin yenilenebilir enerji, ormancılık veya endüstriyel verimlilik gibi hangi sektörde olduğuna bakılmaksızın, emisyon azaltımlarının tutarlı, şeffaf ve güvenilir bir şekilde hesaplanmasını sağlar. Bu, programın genel bütünlüğünü korur ve farklı projelerden gelen VCU’ların karşılaştırılabilir olmasını temin eder.
Bir metodolojinin en kritik dört bileşeni şunlardır:
Bu teorik bileşenler, Verra programı altındaki çeşitli proje türlerinde somut uygulamalara dönüşerek programın güvenilirliğini sağlar.
Verra’nın standartları, yenilenebilir enerjiden endüstriyel süreçlere, ormancılıktan tarıma kadar çok çeşitli sektörlerde uygulanabilmektedir. Bu sektörler arasında, özellikle Arazi Kullanımı, Arazi Kullanımı Değişikliği ve Ormancılık (AFOLU) projeleri, doğa tabanlı çözümler yoluyla iklim değişikliğiyle mücadelede oynadıkları kilit rol nedeniyle öne çıkmaktadır. AFOLU projeleri, ormanları koruyarak, bozulmuş arazileri yeniden ağaçlandırarak ve tarım uygulamalarını iyileştirerek atmosferdeki karbondioksiti tutar veya emisyonları azaltır.
En yaygın AFOLU proje kategorileri ve amaçları aşağıda özetlenmiştir:
Kalıcılık Riski ve Tampon Havuzu
AFOLU projeleri, doğaları gereği “kalıcı olmama riski” (non-permanence risk) taşır. Örneğin, korunan bir orman alanında çıkabilecek bir yangın, depolanan karbonun tekrar atmosfere salınmasına neden olabilir. Verra, bu riski yönetmek için “tampon havuzu hesabı” (pooled buffer account) adı verilen bir sigorta mekanizması kullanır. Sadece AFOLU projeleri değil, Jeolojik Karbon Depolama (GCS) projeleri de bu mekanizmaya tabidir. Her proje, ürettiği VCU’ların bir kısmını (projenin risk analizine göre belirlenen bir oranda) bu ortak havuza yatırır. Bir projede beklenmedik bir karbon kaybı yaşanırsa, piyasadaki VCU’ların çevresel bütünlüğünü korumak için bu havuzdan eşdeğer sayıda tampon kredi iptal edilir.
Bu sektörel uygulamalar ve risk yönetimi mekanizmaları, Verra’nın standartlarının ne kadar kapsamlı ve sağlam olduğunu göstermekte ve sürdürülebilir bir geleceğe geçişte oynadığı rolü pekiştirmektedir.
Bu rehberde incelendiği üzere, Verra ve Onaylanmış Karbon Standardı (VCS) Programı, Gönüllü Karbon Piyasaları’nın temelini oluşturan güveni ve bütünlüğü sağlamaktadır. Program, bir karbon kredisinin basit bir meta olmadığını; aksine, gerçek, kanıtlı, ölçülebilir, kalıcı ve bağımsız olarak denetlenmiş olması gibi katı bilimsel ilkelere dayanan titiz bir sürecin ürünü olduğunu ortaya koymaktadır. Proje yaşam döngüsü, metodolojik temel ve sektörel uygulamalar, piyasaya sürülen her bir Onaylanmış Karbon Birimi’nin (VCU) somut ve doğrulanabilir bir iklim faydasını temsil etmesini garanti altına alır.
Sonuç olarak, Verra sertifikasyonu yalnızca bir emisyon azaltımını doğrulamaktan çok daha fazlasını ifade eder. Güvenilir ve şeffaf bir çerçeve sunarak, küresel iklim eylemi için kritik öneme sahip projelere finansman akışını teşvik eder. Doğa tabanlı çözümlerden yenilikçi teknolojilere kadar geniş bir yelpazedeki sürdürülebilir kalkınma projelerini hayata geçirilebilir kılarak, gezegenimizin karşı karşıya olduğu en büyük zorluklardan biri olan iklim değişikliğiyle mücadelede somut bir etki yaratır. Kurumsal iklim eylemlerine yönelik talep yoğunlaştıkça ve yeşil aklama (greenwashing) iddialarına yönelik denetimler arttıkça, VCS gibi standartların sağladığı titizlik daha da kritik hale gelecektir. Bu yönüyle Verra, sadece bir standart belirleyici değil, aynı zamanda daha sürdürülebilir ve adil bir geleceğe geçişi hızlandıran kilit bir aktördür.
Gretcon, sürdürülebilirlik alanında işletmelere kapsamlı danışmanlık hizmetleri sunan öncü bir şirkettir. Amacımız, kurumların çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerini doğru şekilde yönetmelerine yardımcı olarak uzun vadeli ve sorumlu büyümeyi desteklemektir.
Güncel haberler ve gelişmelerden haberdar olmak için sosyal medya hesaplarımızı takip edin!