- Kırkkonaklar Mh. 450 Cd. No:95/2 Çankaya/ANKARA
- +90 (312) 985 18 78
- gretcon@gretcon.com
CDP (Karbon Saydamlık Projesi) kurumsal anketi, şirketlerin çevresel performanslarını paydaşlara şeffaf bir şekilde raporlamaları için küresel ölçekte kabul görmüş bir platformdur. Bu anket, sadece yasal bir uyumluluk egzersizi olmanın çok ötesinde, çevresel risk ve fırsatların kurumsal stratejiye entegrasyonunu ölçen, yönetişim mekanizmalarını sorgulayan ve ileriye dönük eylem planlarını değerlendiren analitik bir çerçeve sunar. Bu nedenle, CDP raporlaması, çevresel konuları iş modelinin merkezine yerleştiren, paydaş güvenini artıran ve rekabet avantajı sağlayan güçlü bir stratejik araç olarak konumlanmaktadır.
Bu kılavuz, CDP kurumsal anketine ilk kez katılan veya mevcut raporlama süreçlerini ve puanlarını iyileştirmeyi hedefleyen kurumsal sürdürülebilirlik ve çevre raporlama uzmanlarına yol göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Belgenin amacı, anketin temel mantığını, modüler yapısını, soru türlerini ve puanlama hiyerarşisini detaylı bir şekilde açıklayarak, kuruluşların daha bilinçli, kapsamlı ve yüksek puan potansiyeli taşıyan yanıtlar hazırlamasına yardımcı olmaktır.
Okuyucuyu başarılı bir raporlama sürecine hazırlamak için bu kılavuz; anketin temel mantığını oluşturan puanlama hiyerarşisi ve yapısal elemanları, yönetişimden stratejiye uzanan tematik alanları derinlemesine inceleyen modüler yapıyı, farklı soru formatları ve etkili yanıt stratejilerini ve son olarak finansal hizmetler gibi yüksek etkili sektörlere özel beklentileri ele almaktadır.
CDP anketinde yüksek bir performans elde etmenin yolu, öncelikle anketin yapısal mantığını ve puanlama felsefesini anlamaktan geçer. Bu temel, şirketlerin çevresel olgunluk yolculuğunun her aşamasını doğru ve etkili bir şekilde sergilemelerini sağlar. Bir sonraki bölümde, bu başarının temelini oluşturan puanlama hiyerarşisi ve yapısal elemanlar detaylı olarak ele alınacaktır.
CDP anketinin yapısal omurgasını, bir şirketin çevresel yönetimdeki olgunluk seviyesini kademeli olarak ölçen dört aşamalı puanlama hiyerarşisi oluşturur. Bu hiyerarşi, basit veri saydamlığından başlayarak çevresel liderliğe uzanan bir yolculuğu yansıtır. Her bir seviye, şirketin çevresel konuları ne kadar derinden anladığını, yönettiğini ve iş stratejisine entegre ettiğini gösterir. Bu yapıyı anlamak, sadece yüksek puan almanın değil, aynı zamanda kurumsal sürdürülebilirlik stratejisini CDP çerçevesiyle uyumlu hale getirmenin de anahtarıdır.
CDP’nin puanlama sistemi, bir şirketin çevresel performansını ve yönetimini dört temel seviyede değerlendirir:
Puanlama Seviyesi | Açıklama ve Beklenti |
Saydamlık (Disclosure) | Soruların eksiksiz ve talep edilen formatta yanıtlanmasıdır. Bu aşama, veri kalitesinden ziyade raporlamanın bütünlüğüne ve şeffaflığına odaklanır. |
Farkındalık (Awareness) | Şirketin çevresel konuların iş faaliyetleri üzerindeki etkilerini anladığını göstermesidir. Risklerin, etkilerin ve fırsatların değerlendirildiğini kanıtlar. |
Yönetim (Management) | Şirketin, farkında olduğu çevresel konuları yönetmek için somut eylemler, politikalar ve stratejiler uyguladığını göstermesidir. |
Liderlik (Leadership) | Şirketin, sektöründe en iyi uygulamaları sergilediğini, çevresel yönetimi iş stratejisinin merkezine entegre ettiğini ve değer zincirinde dönüşümü teşvik ettiğini kanıtlar. |
Bu hiyerarşi, bir sonraki seviyeye geçiş için belirli ön koşulların yerine getirilmesini gerektiren bir yapıya sahiptir. Kaynak metodolojide açıkça belirtildiği gibi, “Yönetim puanları için tam Farkındalık puanları alınmalıdır” kuralı, bu hiyerarşik yapının temelini oluşturur. Bu kural, şirketlerin çevresel yönetim sistemlerini temelden başlayarak sağlam bir şekilde inşa etmelerini teşvik eder.
CDP anketi, kuruluşların performansını üç ana çevresel tema etrafında yapılandırır:
CDP, her sektörün kendine özgü çevresel etki ve bağımlılıkları olduğunu kabul eder. Bu nedenle, sektör odaklı bir yaklaşım benimser. Yüksek çevresel etkiye sahip sektörlerdeki (örneğin, finansal hizmetler, petrol ve gaz, metal ve madencilik) kuruluşlara, genel soruların yanı sıra kendi sektörlerinin dinamiklerini ve maddi konularını yansıtan özel sorular yöneltilir. Bu yaklaşım, şirketlerin performansının daha anlamlı bir şekilde değerlendirilmesini ve sektördeki diğer şirketlerle daha doğru bir şekilde kıyaslanmasını (benchmarking) sağlar. Anketin bu temel yapısal mantığını kavramak, bir sonraki bölümde ele alınacak olan modüllerin içeriğini ve beklentilerini anlamak için sağlam bir zemin oluşturur.
CDP anketinin modüler yapısı, bir şirketin çevresel yönetim sistemini A’dan Z’ye, sistematik bir şekilde incelemek üzere tasarlanmıştır. Yönetişimden stratejiye, risk yönetiminden emisyon verilerine kadar her bir modül, şirketin çevresel performansının bütünsel bir resmini oluşturan yapbozun kritik bir parçasını temsil eder. Bu yapı, kuruluşların çevresel konuları işlerinin farklı fonksiyonlarına nasıl entegre ettiklerini adım adım göstermelerine olanak tanır.
Bu modüller, CDP felsefesinin temel taşını oluşturur. Bir kuruluşun çevresel konuları sadece birer dışsal faktör olarak değil, işini doğrudan etkileyen unsurlar olarak nasıl tanımladığını, değerlendirdiğini ve yönettiğini ortaya koyar. Anket, risklerin aşağıdaki gibi sınıflandırılmasını bekler:
Fiziksel Riskler:
Geçiş Riskleri:
Sorular, kuruluşlardan bu riskleri tanımlarken belirledikleri kısa, orta ve uzun vadeli zaman ufuklarını da net bir şekilde açıklamalarını talep eder. Bu modüllerde sağlanan yanıtların derinliği ve niteliği, şirketin çevresel farkındalığının ve proaktif risk yönetimi yeteneğinin en somut göstergesi olarak kabul edilir ve Farkındalık (Awareness) puanlarının temelini oluşturur.
Bu modül, çevresel konuların kurumsal hiyerarşinin en tepesinde, yani yönetim kurulu ve üst yönetim seviyesinde nasıl ele alındığını değerlendirir. Güçlü bir yönetişim yapısı, çevresel konuların ciddiye alındığının ve stratejik kararlara entegre edildiğinin en önemli göstergesidir. Bu modülde sorgulanan kilit unsurlar şunlardır:
Bu unsurların eksiksiz ve kanıta dayalı olarak raporlanması, şirketin çevresel konuları geçici bir operasyonel sorun olarak değil, temel bir kurumsal risk ve strateji unsuru olarak gördüğünün en güçlü kanıtıdır ve Liderlik (Leadership) puanları için temel oluşturur.
Bu modül, çevresel konuların sadece bir risk unsuru olarak değil, aynı zamanda iş stratejisi ve finansal planlamanın ayrılmaz bir parçası olarak nasıl ele alındığını ölçer. Sorgulanan kilit kavramlar şunlardır:
Bu modülde verilen güçlü yanıtlar, şirketin gelecekteki çevresel düzenlemelere ve pazar değişimlerine karşı ne kadar dayanıklı olduğunu ve bu zorlukları fırsata çevirme yeteneğini gösterir, bu da yatırımcılar için kritik bir sinyaldir.
Bu modül, bir kuruluşun çevresel performansının en somut ve ölçülebilir yönü olan sera gazı (GHG) envanteri ve azaltım hedeflerine odaklanır.
Şeffaf, kapsamlı ve üçüncü tarafça doğrulanmış emisyon verileri ile bilimsel temelli azaltım hedefleri sunmak, şirketin iklim değişikliğiyle mücadeledeki ciddiyetini ve hesap verebilirliğini kanıtlar, bu da Liderlik puanı için vazgeçilmez bir unsurdur.
Özellikle su yoğun sektörler için kritik olan bu modül, kuruluşların su kullanımını, deşarjını ve tüketimini detaylı bir şekilde raporlamasını bekler. Anketin talep ettiği temel su metrikleri şunlardır:
Ayrıca, tesis bazında su muhasebesi yapılması ve su stresi yüksek bölgelerde yer alan risk altındaki tesislerin belirlenmesi de bu modülün önemli beklentileri arasındadır. Detaylı ve tesis bazında su verisi raporlamak, şirketin su kaynaklarını stratejik bir varlık olarak yönettiğini ve suyla ilgili operasyonel risklere karşı hazırlıklı olduğunu gösterir.
CDP anketi, hem standartlaştırılmış nicel veri toplamak hem de bu verilerin arkasındaki nitel bağlamı anlamak için çeşitli soru formatları kullanır. Sorulara talep edilen formatta ve eksiksiz yanıt vermek, puanlama hiyerarşisinin ilk basamağı olan Saydamlık (Disclosure) puanını alabilmek için kritik bir ön koşuldur. Yanlış formatta veya eksik bırakılan bir yanıt, ilgili sorudan puan alınmasını engelleyebilir.
Ankette yaygın olarak kullanılan soru türleri ve bunlara yönelik beklentiler aşağıda özetlenmiştir:
Çoktan Seçmeli ve Onay Kutuları: Genellikle “Evet”, “Hayır”, “Önümüzdeki iki yıl içinde planlıyoruz” gibi net seçenekler sunar. Bu soruların amacı, belirli politika veya süreçlerin var olup olmadığını hızlı bir şekilde tespit etmektir. Genellikle “Hayır” seçeneği işaretlendiğinde, bu durumun nedenini açıklamak için ek bir metin kutusu sunulur.
Tablo Doldurma: Anketin en yaygın ve detaylı formatıdır. Katılımcılardan riskler, fırsatlar veya hedefler gibi bilgileri belirli sütunlara (‘Risk türü’, ‘Finansal etki’, ‘Yanıt stratejisi’ vb.) girmeleri istenir. Bu format, veriyi yapılandırılmış, karşılaştırılabilir ve analize uygun hale getirmeyi amaçlar.
Sayısal Alanlar (Numerical Fields): Emisyonlar (metrik ton CO2e), su hacimleri (megalitre) ve finansal değerler gibi nicel verilerin girilmesi için kullanılır. Bu alanlarda, kaynak dokümanlarda belirtilen formatlama kurallarına (örneğin, binlik ayıracı olarak virgül kullanılmaması, talep edilen ondalık basamak hassasiyetine uyulması) titizlikle uyulmalıdır.
Açıklama Metin Kutuları (Text Fields): “Lütfen açıklayınız” (Please explain) gibi başlıklarla sunulan bu alanlar, seçilen bir yanıta veya bir tabloya girilen veriye nitel bağlam kazandırmak için kullanılır. Yanıtlar genel ifadelerden kaçınmalı; spesifik, kanıta dayalı ve net olmalıdır.
Anket, dinamik bir yapıya sahiptir ve “Rota” (Route) adı verilen bir mantıkla çalışır. Bu, bir soruya verilen yanıta göre farklı alt soruların veya puanlama kriterlerinin devreye girmesi anlamına gelir. Örneğin, bir soruya “Evet” yanıtı verildiğinde ROUTE A devreye girerken, “Hayır” yanıtı farklı bir puanlama yolu olan ROUTE B‘yi veya yanıtlanmamış kabul edilen NON-DISCLOSURE ROUTE‘u tetikleyebilir. Başarılı bir raporlama için anketin farklı bölümlerinde verilen yanıtların birbiriyle tutarlı olması, raporlama sınırları dışında kalan verilerin gerekçeleriyle belirtilmesi (şeffaflık) ve kullanılan metodolojilerin net bir şekilde açıklanması esastır.
CDP’nin sektör bazlı yaklaşımı, raporlamayı jenerik bir egzersiz olmaktan çıkarıp, her sektörün kendine özgü çevresel etki ve bağımlılıklarını yansıtan anlamlı bir değerlendirme aracına dönüştürür. Bu yaklaşım, bir şirketin sadece genel çevresel yönetimini değil, aynı zamanda faaliyet gösterdiği sektörün en kritik çevresel sorunlarına karşı ne kadar hazırlıklı ve proaktif olduğunu da ölçer.
Finansal Hizmetler (FS) sektörü için CDP değerlendirmesi, şirketin kendi ofislerindeki enerji tüketimi gibi doğrudan operasyonel etkilerinden çok, sermayeyi yönlendirdiği portföy etkileri (portfolio impact) üzerine odaklanır. FS sektörüne özel olarak sorgulanan temel kavramlar şunlardır:
CDP, Finansal Hizmetler dışında da çevresel etkisi yüksek olan birçok sektör için özel modüller ve sorular geliştirmiştir. Bu sektörler ve onlara yönelik bazı özel beklentiler şunlardır:
Sektöre özel soruları doğru anlamak ve bu sorulara kapsamlı yanıtlar vermek, bir şirketin kendi sektöründeki emsallerine göre doğru bir şekilde kıyaslanması için hayati önem taşır. Bu alanlarda sergilenen üstün performans, şirketin sadece genel bir çevresel farkındalığa sahip olmadığını, aynı zamanda kendi sektöründe bir lider olduğunu kanıtlar ve Liderlik (Leadership) seviyesine ulaşmanın anahtarlarından biridir.
Bu kılavuz, CDP kurumsal anketinin stratejik önemini, temelini oluşturan puanlama hiyerarşisini, şirketin çevresel yönetim sistemini A’dan Z’ye inceleyen modüler yapısını, farklı veri türlerini toplamak için kullanılan soru formatlarını ve yüksek etkili sektörlere yönelik özel beklentileri kapsamlı bir şekilde ele almıştır. Bu unsurların bütüncül bir şekilde anlaşılması, etkili ve yüksek puanlı bir rapor hazırlamanın ön koşuludur.
Başarılı bir CDP raporu hazırlamak ve kurumsal sürdürülebilirlik performansını ileriye taşımak için aşağıdaki üç temel ilke benimsenmelidir:
Sonuç olarak, CDP anketi, şirketleri sadece mevcut durumlarını raporlamaya değil, aynı zamanda çevresel performanslarını sürekli olarak geliştirmeye ve paydaşlarına karşı daha şeffaf olmaya teşvik eden dinamik ve güçlü bir araçtır. Bu kılavuzda belirtilen ilkelere bağlı kalarak hazırlanan bir rapor, yalnızca yüksek bir puan elde etmekle kalmayacak, aynı zamanda kurumun sürdürülebilirlik yolculuğuna da anlamlı bir katkı sunacaktır.
Gretcon, sürdürülebilirlik alanında işletmelere kapsamlı danışmanlık hizmetleri sunan öncü bir şirkettir. Amacımız, kurumların çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerini doğru şekilde yönetmelerine yardımcı olarak uzun vadeli ve sorumlu büyümeyi desteklemektir.
Güncel haberler ve gelişmelerden haberdar olmak için sosyal medya hesaplarımızı takip edin!